Gebitsverzorging paarden

Van onze erkende paardendierenarts; Sabrina Jansen.

Gebitsinspectie

Het gebit van een paard is uw aandacht waard!

Een paard is een grazer, zijn gebit is daar in de evolutie op aangepast. In een paardengebit zijn daarom snijtanden aanwezig om het gras kort af te kunnen snijden, waarna het door de kiezen fijn gemalen wordt en naar achteren richting keel en slokdarm wordt getransporteerd, zodat het door geslikt kan worden.

Een veulen ontwikkelt eerst een melkgebit welke op de leeftijd van 8 maanden compleet is. Dit melkgebit wordt dan vanaf 2 ½ jarige leeftijd geleidelijk vervangen door een blijvend, permanent gebit. In totaal worden er 12 melksnijtanden en 12 melkkiezen gewisseld en komen er 12 permanente kiezen door. Op ongeveer 5 jarige leeftijd is het volledige permanente gebit aanwezig. Dit bestaat dan uit 12 snijtanden en 24 kiezen. Daarbij heeft een hengst/ruin nog 4 ruinentanden welke gepositioneerd staan tussen de snijtanden en de kiezen.

Verder kunnen er zowel bij de merrie als de ruin/hengst wolfskiesjes aanwezig zijn, dit zijn kleine rudimentaire (niet functionele) kiesjes die voor de kiezen van de bovenkaak zitten. Deze komen meestal door op 6-8 maanden leeftijd.


Waarom heeft een paardengebit aandacht nodig?

1. Heden ten dage worden paarden gehuisvest onder omstandigheden die fors verschillen van het oerpaard dat op de steppes zijn voedsel bij elkaar moest scharrelen.

Een paard in de natuur houdt zich ongeveer 16 uur per dag bezig met grazen. Onze paarden hebben die mogelijkheid vaak maar een beperkte hoeveelheid tijd van de dag. Tijdens het grazen wordt het gebit gebruikt zoals het bedoeld is, af snijden van gras en daarna vermalen met de kiezen. Doordat die maalfunctie dus verminderd gebruikt wordt, kunnen er haken (uitsteeksels aan de kiezen) ontstaan. De tanden slijten dus minder dan dat ze aangroeien. Met name op de eerste kiezen van de bovenkaak en aan de wangzijdes van de bovenkaak is deze haakvorming het grootst. Hier kunnen dan scherpe emaille punten ontstaan die in het wangslijmvlies kunnen prikken.

Deze haken kunnen problemen geven bij een paard wat dressuurmatig gereden wordt. Tijdens het nageeflijk zijn vragen we het paard met zijn hoofd richting borst te gaan. Als een paard met zijn hoofd naar beneden gaat schuift de onderkaak iets naar voren. Als er dan een haak op de voorste kies van de bovenkaak zit, kan hij dit niet, de onderkaak wordt dan als het ware geblokkeerd. Dit kan zich dan gaan uiten in verzet of kopschudden van het paard.

Als de haken erg groot zijn, is het paard niet meer in staat om een malende, ronddraaiende beweging te maken met zijn gebit. Het paard wordt dan gedwongen een meer heen en weer gaande beweging te maken. Hierdoor wordt de opgenomen voedselprop niet naar achteren getransporteerd, richting keel, maar zal het paard deze weer uit zijn mond laten vallen. Dit zijn de zogenaamde proppen. Het paard zal hierdoor op den duur ook gaan vermageren.

Verder kan een paard met een niet goed functionerend gebit gevoeliger zijn voor koliek, immers het aangeboden voer kan hij niet goed opnemen.

Losmaken tand

2. Tijdens het wisselen van het melkgebit kan er iets mis gaan. De doorkomende permanente snijtand of kies moet de melktand/kies eruit duwen. Soms gaat dit mis en blijft de melktand/kies zitten of wordt de permanente tand scheef geduwd. Melkkiezen die blijven zitten bovenop de permanente kies worden doppen genoemd.

3. De eerder genoemde wolfskies verwijderen we vaak. Omdat deze kleine niet functionele kies voor de blijvende kiezen ligt komt het bit hier tegenaan. Hierbij is het zo dat hoe kleiner de wolfskies is, hoe vervelender dit voor het paard is. Daarom is het verstandig om, voor een paard voor de eerste keer een bit in krijgt, te controleren of er wolfskiesjes aanwezig zijn. Zodoende krijgt het paard geen vervelende associatie met het bit.

4. De kies die het langste mee gaat in een paardenleven is de 4e kies in rij, dit is de eerste blijvende kies die door komt op 1 jarige leeftijd. Deze kies wil wel eens breken/splijten met als gevolg dat er voedsel via de breuk richting de kieswortel wordt geduwd. Deze kan dan gaan ontsteken, de wortels van deze kies liggen in een voorhoofdsholte van het paard. Hier kan de infectie dan in verder gaan. Dit geeft een stinkende ontsteking en doordat deze holte in verbinding staat met de neusgang van het paard kan er een stinkende eenzijdige neusuitvloeiing zijn.

Een belangrijk verschil met een paard dat neusuitvloeiing heeft t.g.v. een verkoudheid is dat de eerder genoemde neusuitvloeiing eenzijdig is en dat het paard geen hoest heeft, terwijl het verkouden paard vaak tweezijdige neusuitvloeiing vertoont welke meestal wel met hoest gepaard gaat.

De behandeling van de gebroken kies bestaat meestal uit het trekken van de kies. Dit gebeurd in een gespecialiseerde kliniek en hiervoor verwijzen wij u door.

Dus enkele tips wanneer alert te zijn op mogelijke gebitsproblemen bij het paard.

  • Voor het inrijden van het paard, checken of wisseling goed verloopt en of er wolfskiesjes zijn.
  • Als een paard problemen heeft met nageven of kopschudden.
  • Vermagering, proppen maken, koliek.
  • Eenzijdige neusuitvloeiing of zwelling onder het oog.
  • Gewoon als een gezondheids-check-up!

De standaard gebitsbehandeling voeren wij bij u thuis uit. Meestal krijgt het paard een sedatie. We kunnen dan beter het gehele gebit beoordelen, dus ook de kiezen die achterin staan. Ook kunnen we dan de correctie elektrisch uitvoeren, dit is sneller en minder belastend voor het paard.

Als er geen elementen getrokken zijn kan het paard de dag erna weer gewoon gereden worden.

De kosten voor de behandeling variëren van 20 tot ongeveer 130 euro excl. de voorrijkosten. Dit prijsverschil is afhankelijk van of het dier gesedeerd moet worden, de grootte van het dier en hoeveel er afwijkend is aan het gebit. Eventueel kunt u de behandeling/inspectie combineren met de jaarlijkse vaccinaties.

Mocht u naar aanleiding van bovenstaande besluiten om een gebitsinspectie uit te laten voeren bij uw paard, pony of ezel, dan kunt u contact opnemen met onze kliniek; liefst ’s morgens tussen 8.30 en 9.00 uur. U kunt dan een afspraak maken met de uitvoerende dierenartsen van onze praktijk S. Jansen en M. Snijder.

Zie ook fotoalbum: gebitsbehandelingen paard